Leidraad zorgplicht van de Ksa

De leidraad bestaat uit tien aanbevelingen, die de Ksa heeft ondergebracht in vier categorieën: het informeren van spelers, de toegang tot het spel of de speellocatie, verantwoordelijk aanbieden, en klachten over of het beëindigen van deelname.

Inhoudelijk vraagt de leidraad dat aanbieders spelers duidelijk en passend informeren en hen in staat stellen hun eigen grenzen te bepalen. Minderjarigen en spelers die zijn uitgesloten, mogen niet worden toegelaten, en een aanbieder moet beschrijven hoe hij gokverslaving voorkomt. Daarnaast moeten leidinggevenden de risico’s van gokken kennen en moet een aanbieder ingrijpen bij risicovol gedrag.

De laatste twee aanbevelingen gaan over de afhandeling: een klacht indienen moet eenvoudig zijn en snel worden behandeld, en abonnementen moeten makkelijk op te zeggen zijn.

Opvallend is dat de leidraad voor alle soorten kansspelen geldt, van speelhal tot online casino, terwijl de nadruk op verslavingspreventie vooral ligt bij short odds-spellen, waarbij de tijd tussen inzet en uitkomst kort is. Voor die spellen stelt de Ksa dat een aanbieder moet ingrijpen voordat een speler zichtbaar gokproblemen heeft, en niet pas wanneer de schade er al is.

De leidraad wordt vaak verward met de zorgplicht zelf, maar dat zijn twee verschillende dingen. De zorgplicht is een wettelijke verplichting voor vergunninghouders, terwijl de leidraad een toelichting van de toezichthouder is op hoe die plicht kan worden ingevuld.

De Ksa zegt dat zelf ook: bij het toezicht op vergunninghouders zijn de wet en de daarop gebaseerde lagere regelgeving leidend, en de leidraad geeft aan waar die bepalingen staan. Een aanbieder die van een aanbeveling afwijkt, overtreedt dus niet automatisch een regel, maar moet wel kunnen laten zien dat hij de onderliggende wettelijke plicht op een andere manier nakomt.

De Ksa noemt de leidraad een levend document.

Wijzigt de regelgeving of doet een rechter een relevante uitspraak, dan wordt het document aangepast. Sinds de opening van de online markt is er bovendien aanvullende guidance verschenen, zoals een document met good en bad practices over draagkrachttoetsen uit februari 2025 en een handreiking over het persoonlijk onderhoud en kennisgevingen voor Cruks, die de Ksa op 31 maart 2026 publiceerde. Voor de online markt geldt daarnaast de Regeling speellimieten en bewuster speelgedrag, die concrete verplichtingen bevat die verder gaan dan de algemene aanbevelingen uit 2019.

Voor een speler wordt de zorgplicht zichtbaar op het moment dat een aanbieder ingrijpt. Dat kan een melding over speellimieten zijn, een vraag naar draagkracht of een persoonlijk gesprek, dat de Ksa omschrijft als een ingrijpende interventie bij een vermoeden van onmatig speelgedrag of kansspelverslaving.

Ziet een vergunninghouder ernstige signalen van problematisch gokgedrag, dan moet hij de speler adviseren zich in te schrijven in Cruks. Volgt de speler dat advies niet op, dan doet de vergunninghouder een kennisgeving bij de Ksa, die vervolgens over een inschrijving kan beslissen.

Wat ik bij lezersvragen telkens zie, is de aanname dat elke aanbieder dezelfde signalen hanteert. Dat klopt niet: uit onderzoek van de Ksa, waarover het kabinet op 3 juli 2025 de Tweede Kamer informeerde, blijkt dat aanbieders indicatoren zoals een hoge speelfrequentie verschillend interpreteren en ook verschillend ingrijpen. Een vaste drempel voor het aantal speeluren of het stortingsbedrag waarbij een gesprek volgt, publiceert de Ksa in de leidraad niet.

Deze bescherming geldt alleen bij aanbieders met een vergunning van de Kansspelautoriteit. Een buitenlandse vergunning, bijvoorbeeld uit Malta of Curaçao, verplicht een aanbieder niet tot de Nederlandse zorgplicht, en zo’n site is ook niet aangesloten op Cruks. Wie daar speelt, valt buiten dit hele stelsel.