Zorgplicht bij online kansspelen

Artikel 4a, eerste lid, van de Wet op de kansspelen schrijft voor dat vergunninghouders de maatregelen en voorzieningen treffen die nodig zijn om kansspelverslaving te voorkomen. Die bepaling bestaat sinds de instelling van de Kansspelautoriteit op 1 april 2012 en geldt dus al langer dan de online markt die in Nederland gereguleerd is.

Het is bewust een open norm. De wet zegt wat het doel is, maar niet precies hoe een aanbieder daar komt, en juist daarom heeft de Ksa in de Beleidsregel verantwoord spelen 2024 vastgelegd welke signalen een aanbieder moet meewegen, dat speelgedrag real time gevolgd moet worden en dat risicospelers naar passende zorg geleid moeten worden. Volgt een aanbieder een advies daarover niet op, dan moet hij uitleggen waarom; kan hij dat onvoldoende, dan ziet de Ksa dat volgens de beleidsregel als aanwijzing dat de zorgplicht onvoldoende wordt nageleefd.

Een beleidsregel is geen wet, maar wel de maatstaf waarlangs de toezichthouder handhaaft.

De tabel zet de concrete invulling van de zorgplicht naast elkaar, met de bron waarin elke regel staat. De bedragen gelden per maand en zijn overgenomen uit de Regeling speellimieten en bewuster speelgedrag en de Beleidsregel verantwoord spelen 2024, beide sinds 1 oktober 2024 van kracht voor de onderdelen met grensbedragen.

De meeste spelers merken de zorgplicht pas op het moment dat een aanbieder iets van hen vraagt: een limiet instellen bij registratie, een gesprek voordat een hogere stortingslimiet wordt toegestaan of vragen over inkomen wanneer de netto stortingen in een maand boven de grens uit komen.

Netto betekent hier stortingen min opnames van de speelrekening. Wie in een maand 900 euro stort en 300 euro opneemt, zit op 600 euro netto en blijft voor een speler van 24 jaar of ouder onder de grens van 700 euro uit de beleidsregel.

Hoe het gesprek of de draagkrachtcontrole precies verloopt, verschilt per aanbieder. De Ksa schrijft het doel en de grens voor, niet één vast formulier of één vaste set bewijsstukken, en welke documenten worden gevraagd ligt dus niet landelijk vast. Dat verschil is geen overtreding zolang de aanbieder kan uitleggen hoe hij de draagkracht beoordeelt.

Een speler die zelf maatregelen negeert, draagt daar volgens de rechter ook zelf de gevolgen van.

Zorgplicht wordt vaak gelijkgesteld aan Cruks, maar dat is een apart instrument: Cruks is het centrale register waarmee spelers worden uitgesloten, terwijl de zorgplicht gaat over alles wat een aanbieder daarvoor en daarnaast moet doen bij spelers die wel mogen spelen.

Ook is het geen garantie dat verliezen worden vergoed. De Rechtbank Zeeland-West-Brabant oordeelde in 2024 in een zaak tegen Bwin dat op de aanbieder een zorgplicht rustte, maar dat de gevolgen voor rekening van de speler blijven als de aanbieder voldoende maatregelen trof en de speler die naast zich neerlegde. Of een vordering slaagt, hangt dus af van wat de aanbieder concreet wel of niet deed.

Tot slot beschermt een buitenlandse vergunning hier niet op dezelfde manier. De grensbedragen en de handhaving uit dit artikel gelden voor aanbieders met een vergunning van de Kansspelautoriteit; een site die alleen onder een buitenlandse toezichthouder werkt, valt niet onder dit Nederlandse toezicht, en de speler mist daarmee precies de route waarlangs hij de Ksa op een tekortschietende aanbieder kan wijzen.

Het kabinet heeft aangekondigd de zorgplicht verder aan te scherpen, onder meer met overkoepelende speellimieten over aanbieders heen; tot die regels gelden, blijft de invulling per vergunninghouder het uitgangspunt.