Kansspel: de wettelijke definitie
Een kansspel is volgens artikel 1, eerste lid, onder a van de Wet op de kansspelen een gelegenheid om mee te dingen naar prijzen, waarbij een kansbepaling de winnaars aanwijst waarop deelnemers in het algemeen geen overwegende invloed hebben. Wie zo’n gelegenheid in Nederland openstelt, heeft daarvoor een vergunning op grond van die wet nodig, voor online aanbod verleend door de Kansspelautoriteit. Hieronder staat hoe de rechter het begrip toetst, waarom poker er per wet onder valt en waar de term buiten de wettekst opduikt.
Wat de Wet op de kansspelen eronder verstaat
De wettekst bevat drie bestanddelen, en pas als ze alle drie aanwezig zijn, valt een spel onder artikel 1 van de Wet op de kansspelen (Wok). Er moet gelegenheid worden gegeven om mee te dingen, er moet een prijs of premie tegenover staan, en de aanwijzing van de winnaars moet afhangen van een kansbepaling die de deelnemers in het algemeen niet overwegend kunnen sturen.
Een inzet komt in die opsomming niet voor. Daardoor kan een spel met gratis deelname toch een kansspel zijn, zolang er een prijs met economische waarde te winnen valt, en die prijs hoeft geen geld te zijn.
Over twee spelsoorten heeft de wetgever de discussie zelf beslecht. Artikel 1a, eerste lid, Wok bepaalt dat onder een gelegenheid als bedoeld in artikel 1, eerste lid, onder a, ook het piramidespel en poker worden begrepen. Het tweede lid van datzelfde artikel omschrijft het piramidespel als een gelegenheid waarbij het voordeel van een deelnemer geheel of ten dele afhangt van wat latere deelnemers afgeven of aangaan. Wie betoogt dat poker vooral vaardigheid vraagt, kan dat dus vinden, maar de Wok laat daar sinds die bepaling geen ruimte meer voor.
Ontbreekt een van de drie bestanddelen, dan valt het spel buiten artikel 1.
Overwegende invloed volgens de Hoge Raad
Het scharnierpunt van de definitie is de ‘overwegende invloed’, en de Hoge Raad heeft die maatstaf in een reeks arresten ingevuld. Beslissend is volgens het Saturne-arrest van 21 december 1965 welke resultaten de grote meerderheid van de spelers in de praktijk bij het spel behaalt.
Dat enkele ervaren spelers hun resultaat wel kunnen beïnvloeden, maakt een spel daarom nog geen behendigheidsspel. In het Golden Ten-arrest van 25 juni 1991 ging het om een roulette-achtig spel waarbij een getrainde speler door lang observeren zijn winstkansen zou kunnen vergroten. De gemiddelde speler speelt het spel volgens de Hoge Raad echter niet zo, en daarom bleef Golden Ten een kansspel. Het arrest voegde eraan toe dat niet statistisch hoeft te worden bewezen dat de kans op winst voor de modale speler van het toeval afhangt; de rechter mag zich baseren op getuigen, deskundigen en de manier waarop het spel in de praktijk wordt gespeeld.
Op 3 maart 1998 oordeelde de Hoge Raad op dezelfde grondslag dat poker een kansspel is, ook al bestaan er varianten met uiteenlopende maten van behendigheid.
De Kansspelautoriteit volgt die lijn in haar Leidraad beoordeling kansspelen. Enige invloed is volgens de leidraad onvoldoende: van overwegende invloed is pas sprake wanneer de factor invloed significant is ten opzichte van de factor kans. Een vast percentage of een rekenformule voor die grens publiceert de toezichthouder niet, en die is ook niet in de rechtspraak te vinden.
Waar de speler het begrip tegenkomt
Voor een speler is de definitie geen theorie, want artikel 1, eerste lid, onder c, Wok verbiedt ook het gebruikmaken van een kansspel wanneer je weet dat er geen vergunning ingevolge deze wet voor is verleend. Onderdeel b verbiedt daarnaast het bevorderen van deelname aan een kansspel zonder zo’n vergunning, en dat raakt rechtstreeks reclame en affiliates.
De wet spreekt over een vergunning ‘ingevolge deze wet’, en een licentie uit Malta of Curaçao is dat niet. Een buitenlandse vergunning beschermt een Nederlandse speler daarom niet op dezelfde manier, omdat de Nederlandse zorgplicht en het toezicht van de Kansspelautoriteit er niet aan verbonden zijn.
Niet elk kansspel valt onder het verbod. Artikel 2, onder a, Wok zondert gelegenheden uit die niet voor het publiek zijn opengesteld en niet bedrijfsmatig worden gegeven, zoals een besloten pokeravond onder vrienden die niet bedrijfsmatig wordt georganiseerd.
Verwarring met verwante begrippen
De kansspelbelasting heeft een eigen grondslag in de Wet op de kansspelbelasting, die het begrip voor de heffing apart hanteert. Het tarief werd per 1 januari 2026 verhoogd van 34,2 naar 37,8 procent, volgens de Belastingdienst.
Wie Belgische bronnen leest, moet oppassen. De Belgische Kansspelwet van 7 mei 1999 vereist wel een inzet en laat het al volstaan dat toeval een zelfs bijkomstig element is, wat een duidelijk ruimere toets is dan de Nederlandse overwegende invloed.
Hetzelfde woord dekt in beide landen dus een andere lading.
